Прынцып сацыяльнай справядлівасці знаходзіць сваё адлюстраванне ў адраснай сацыяльнай палітыцы, якая праводзіцца кіраўніцтвам Рэспублікі Беларусь, сацыяльных гарантыях, асабліва ў адносінах да моладзі, пажылых людзей, жыхароў тэрыторый, пацярпелых ад наступстваў чарнобыльскай катастрофы.
Прынцып пераемнасці ў правядзенні сацыяльнай палітыкі ў цэлым і адукацыйнай, у прыватнасці, дазволіў не толькі захаваць высокаразвітую адукацыйную сістэму, якая засталася ў спадчыну пасля развалу СССР, але і выбудаваць на яе аснове новую, што адпавядае высокім сусветным стандартам.
Планамернасць дзяржаўнага курсу заключаецца і ў сусветнай падтрымцы таленавітай вучнёўскай моладзі, студэнтаў. Створаны Спецыяльны Фонд Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па сацыяльнай падтрымцы таленавітых вучняў і студэнтаў.
Беларусь заўсёды славілася сваімі спартсменамі. Заняткі фізкультурай, спортам, улік прынцыпу здаровага ладу жыцця з’яўляюцца прыярытэтамі дзяржаўнай палітыкі.
Важную ролю ў рэалізацыі планамернага курсу на забеспячэнне дабрабыту людзей мае выкананне ў сацыяльнай сферы мінімальных дзяржаўных стандартаў, якія прадугледжваюць забеспячэнне грамадзян харчаваннем, цяплом, камунікацыямі, транспартам, бытавымі паслугамі, нармальную работу ўстаноў адукацыі, аховы здароўя, культуры.
У Беларусі склалася эфектыўна дзеючая сістэма справядлівага размеркавання ўзнагарод за працу, сацыяльнай аховы малазабяспечаных грамадзян і павышэння сацыяльнай аховы ў цэлым. Задача цяпер ставіцца так: законы Рэспублікі Беларусь аб чалавеку, яго патрэбах павінны быць эталонамі сацыяльнай справядлівасці. Вядучым сацыяльным напрамкам беларускай дзяржаўнасці і яе ідэалагічнай платформы, гуманістычнай па сваёй сутнасці, з’яўляецца аптымальнае спалучэнне цэнтралізаваных гарантый і індывідуальнага працоўнага ўкладу ў дабрабыт дзяржавы. Толькі эфектыўная праца можа быць крыніцай эканамічнага і сацыяльнага поспеху асобы і дзяржавы.
Сацыяльныя гарантыі ў рамках беларускай мадэлі развіцця выяўляюцца ў: -гарантыях роўнасці мужчын і жанчын ў адукацыі і працоўнай дзейнасці; -гарантыях права моладзі на духоўнае, маральнае і фізічнае развіццё; -гарантыях права на працу як найбольш вартага спосабу самасцвярджэння эканамічнага, маральнага і сацыяльнага зместу жыццядзейнасці чалавека; -гарантыях справядлівай долі ўзнагароджання ў эканамічных выніках працы, але не ніжэй за ўзровень, які забяспечвае грамадзянам і іх сем’ям свабоднае і дастатковае існаванне; -гарантыях права на ахову здароўя, уключаючы бясплатнае лячэнне ў дзяржаўных установах аховы здароўя; -гарантыях права на сацыяльнае забеспячэнне ў старасці, па хваробе і іншых прычынах. Галоўнай мэтай сацыяльнай палітыкі ў рэспубліцы з’яўляецца прадастаўленне кожнаму працаздольнаму чалавеку магчымасці сваёй працай і прадпрымальнасцю стварыць свой сямейны дабрабыт, а для непрацаздольных і абяздоленых грамадзян – забяспечыць надзейную сацыяльную ахову. Пры гэтым сацыяльная ахова павінна быць выключна адраснай і накіравана на канкрэтныя, самыя неабароненыя групы і слаі насельніцтва. Міжнародны вопыт краін з пераходнай эканомікай паказвае, што эфектыўныя сістэмы адраснай сацыяльнай дапамогі могуць забяспечыць падтрымку толькі 10-15% насельніцтва.
Сэнс эфектыўнай адраснай сацыяльнай абароны заключаецца ў тым, каб сканцэнтраваць абмежаваныя рэсурсы на задавальненне патрэб сацыяльна неабароненых слаёў насельніцтва. Характэрнай з’явай у эвалюцыі сацыяльнай палітыкі будзе яе далейшая муніцыпалізацыя, г.зн. перанос цэнтра цяжару адраснай сацыяльнай аховы на мясцовы ўзровень: дапамога павінна быць набліжана да спажыўца. Мяркуецца пераход ад агульных сацыяльных праграм да праграм адрасных, улічваючы патрэбы канкрэтных слаёў насельніцтва, а таксама асобных рэгіёнаў. Пры гэтым неабходны строга дыферэнцыраваныя праграмы, у прыватнасці:
-інвалідам, адзінокім пенсіянерам – разнастайныя сацыяльныя паслугі, абслугоўванне дома; -шматдзетным, няпоўным сем’ям – прыярытэт ва ўсіх відах адраснай матэрыяльнай дапамогі сем’ям з нізкімі даходамі.
На сёння распрацавана стратэгія “пілотнага” праекта па рэалізацыі Канцэпцыі фарміравання адзінай праграмы адраснай сацыяльнай дапамогі ў Рэспубліцы Беларусь. Асноўная яе мэта заключаецца ў абароне найбольш пакрыўджаных членаў грамадства ад няўдалых наступстваў рыначных пераўтварэнняў.
Асаблівая ўвага надаецца ў рэспубліцы жыхарам сельскай мясцовасці, якія вастрэй за іншых адчуваюць жыццёвыя цяжкасці: неразвітасць сацыяльнай інфраструктуры, транспартных паслуг, бытавога абслугоўвання. Пастаўлена задача ажыццяўляць работу па ўвядзенню дзяржаўных сацыяльных стандартаў па ўсёй краіне з абавязковым улікам рэгіянальных асаблівасцей. Увядзенне сацыяльных стандартаў накіравана на тое, каб узровень сацыяльнай абароны гарантавана паляпшаўся.
Прыярытэтнай задачай дзяржавы ў галіне сацыяльнай абароны з’яўляецца клопат аб сям’і, дзецях, у прыватнасці, забеспячэнне неабходных умоў для рэалізацыі сям’ёй яе эканамічнай, узнаўляльнай, выхаваўчай і культурна-псіхалагічнай функцый; забеспячэнне правоў дзяцей на іх паўнацэннае фізічнае, інтэлектуальнае, маральнае і сацыяльнае развіццё.
У сістэме матэрыяльнай дапамогі сем’ям з дзецьмі дзяржава выкарыстоўвае льготы па падаткаабкладанню, аплаце за харчаванне дзяцей у дзіцячых дашкольных установах, аплаце за падручнікі і навучальныя дапаможнікі. Малазабяспечаным сем’ям прадастаўляюцца безнаяўныя жыллёвыя субсідыі, калі аплата за жыллё і камунальныя паслугі перасягае 25% сярэднямесячнага сукупнага даходу сям’і.
Значную дапамогу шматдзетным і няпоўным сем’ям аказваюць мясцовыя выканаўчыя і распарадчыя органы за кошт сродкаў мясцовых бюджэтаў.
|