Францыск Скарына (каля 1490-1551 гг.),
Беларускі і ўсходнеславянскі асветнік-гуманіст, першадрукар, вучоны, пісьменнік, перакладчык, мастак, графік эпохі Адраджэння. Нарадзіўся ў сям'і полацкага купца. У 1506 г. скончыў Кракаўскі (Ягелонскі) універсітэт, дзе атрымаў вучоную ступень бакалаўра філасофіі. У 1512 г. у Падуанскім універсітэце атрымаў вучоную ступень доктара медыцыны. У заснаванай у Празе друкарні ў 1517-19 гг. упершыню выдаў на царкоўна-славянскай мове ў беларускай рэдакцыі 23 кнігі "Бібліі...". Каля 1520 г. ім была заснавана друкарня ў Вільні, дзе каля 1522 і 1525 гг. былі выдадзены "Малая падарожная кніжыца" і "Апостал". У прадмовах і пасляслоўях да сваіх выданняў Скарына развіваў многія перадавыя ідэі - аб дзяржаўным суверэнітэце, патрыятызме, прававой роўнасці, рэлігійнай і маральнай свабодзе і адказнасці, "натуральным праве", самакаштоўнасці зямнога чалавечага жыцця. Служэнне грамадству Скарына прыраўноўваў да служэння Богу і сваю перакладчыцкую, пісьменніцкую і выдавецкую дзейнасць трактаваў як духоўную ахвяру Радзіме. Творчасць Скарыны ў значнай ступені абумовіла спецыфіку беларускай культуры XVI - XVII ст., спрыяла пашырэнню кнігадрукавання, Гуманізму і Рэфармацыі. Памяць пра вялікага палачаніна ўвекавечана ў розных краінах свету, у тым ліку - помнікам у Полацку, мемарыяльнымі дошкамі ў Вільні, Кракаве і Падуі. |